بازار بزرگ و به‌شدت واردات‌محور

اقلیم کردستان عراق بخش قابل‌توجهی از نیاز بازار خود را از طریق واردات تأمین می‌کند. ارزش واردات کالا به منطقه در سال ۲۰۲۵ از ۱۲ میلیارد دلار فراتر رفت و ترکیه، ایران و چین در میان مهم‌ترین تأمین‌کنندگان قرار داشتند. محصولات غذایی نیز از گروه‌های اصلی کالاهای وارداتی منطقه هستند.

ایران از تأمین‌کنندگان مهم بازار اقلیم است و بخش قابل‌توجهی از کالاهای وارداتی از مسیر مرزهای باشماق، پرویزخان و حاجی‌عمران وارد منطقه می‌شود. میوه و سبزیجات، محصولات لبنی، نوشیدنی‌ها، آبمیوه، شکلات و بیسکویت از جمله گروه‌های مهم محصولات غذایی ایران در این بازار هستند.

شرکت تجارت اندیش ره‌نیکا با تمرکز بر بازار اقلیم کردستان، ظرفیت بازار و گروه‌های کالایی را بررسی می‌کند، مشتریان و واردکنندگان بالقوه را شناسایی می‌کند، محصولات ایرانی را معرفی می‌کند و ارتباط و مذاکرات تجاری میان تولیدکنندگان ایرانی و خریداران منطقه را هماهنگ و پیگیری می‌کند.

صنایع غذایی؛ بخش دارای ظرفیت توسعه

69249b770539cf4b01dafcb4_Compusesne-industries-food
واردات کل اقلیم – ۲۰۲۵
بیش از ۱۲ میلیارد دلار 100%
سهم واردات از فعالیت تجاری
حدود ۹۵٪ 95%
جایگاه ایران در تأمین کالا
دومین تأمین‌کننده پس از ترکیه 25%
واردات کل اقلیم – ۲۰۲۴
حدود ۸ میلیارد دلار 66.67%
واردات کل اقلیم – ۲۰۲۴
حدود ۸ میلیارد دلار 66.67%

بازار صنایع غذایی در اقلیم کردستان عراق

ره‌نیکا بازار صنایع غذایی اقلیم کردستان را بررسی می‌کند، گروه‌های کالایی و نیاز بازار را شناسایی می‌کند و ارتباط میان تولیدکنندگان ایرانی، واردکنندگان، توزیع‌کنندگان و خریداران محصولات غذایی را توسعه می‌دهد.

$12B+
واردات کالا در اقلیم در سال ۲۰۲۵
ارزش کل واردات کالا؛ نه صرفاً محصولات غذایی
95%
سهم واردات از فعالیت تجاری
نشان‌دهنده وابستگی قابل توجه بازار به تأمین خارجی
$1.4B
بازار لبنیات عراق در ۲۰۲۳
برآورد مطالعه تخصصی با تمرکز بر اقلیم کردستان
10%
پوشش داخلی نیاز شیر تازه
برآورد مطالعه بخش لبنیات عراق

بازار صنایع غذایی؛ واردات و تولید داخلی

اقلیم کردستان در کنار ظرفیت قابل توجه کشاورزی و دامپروری، همچنان برای بخشی از نیازهای غذایی خود به بازارهای خارجی وابسته است. هیئت سرمایه‌گذاری اقلیم اعلام کرده است که رشد جمعیت و افزایش تقاضای مواد غذایی، در شرایطی که تقاضا در بسیاری از بخش‌ها از عرضه داخلی بیشتر است، فرصت توسعه صنایع غذایی و فرآوری را ایجاد کرده است. هم‌زمان، دولت اقلیم توسعه تولید داخلی و تأمین امنیت غذایی را در اولویت قرار داده و فرصت‌های متعددی را برای ایجاد کارخانه‌های فرآوری و بسته‌بندی معرفی کرده است.

تفکیک آماری: رقم بیش از ۱۲ میلیارد دلار مربوط به کل واردات کالاهای اقلیم در سال ۲۰۲۵ است و نمی‌توان آن را رقم واردات محصولات غذایی دانست. در مواردی که آمار مستقیم اقلیم به تفکیک محصول و کشور مبدأ منتشر نشده، از داده تجارت عراق به‌عنوان شاخص بازار استفاده شده و این موضوع در جدول‌ها مشخص شده است.

فرصت‌های رسمی شناسایی‌شده در صنایع غذایی اقلیم

هیئت سرمایه‌گذاری اقلیم مجموعه‌ای از فرصت‌های مشخص را در بخش کشاورزی و صنایع غذایی معرفی کرده است. این فرصت‌ها شامل تولید و فرآوری مواد غذایی، بسته‌بندی، نگهداری محصولات کشاورزی و توسعه زنجیره تولید از مزرعه تا بازار است.

  • کارخانه تولید رب گوجه‌فرنگی و کچاپ
  • کارخانه تولید روغن نباتی
  • کارخانه لبنیات و بستنی
  • کارخانه آبمیوه و فرآوری میوه
  • فرآوری محصولات غلات، پاستا و نودل
  • فرآوری و بسته‌بندی گوشت
  • فرآوری و بسته‌بندی عسل
  • کارخانه بیسکویت، کیک و شکلات
  • مراکز نگهداری و بسته‌بندی میوه و سبزیجات
  • تولید خوراک دام

گروه‌های اصلی محصولات غذایی قابل بررسی

گروه‌های زیر بر اساس تقاضای بازار، فرصت‌های رسمی اعلام‌شده توسط اقلیم و سابقه تجارت ایران و عراق برای بررسی صادراتی اولویت‌بندی شده‌اند.

🍎

میوه و سبزیجات

تازه، فرآوری‌شده، بسته‌بندی و محصولات فصلی.

🥛

لبنیات

شیر، پنیر، ماست، کره، شیرخشک و بستنی.

🍅

محصولات گوجه‌فرنگی

رب، کچاپ و محصولات فرآوری‌شده گوجه.

🍫

شکلات و شیرینی

شکلات، بیسکویت، کیک، ویفر و آبنبات.

🧃

نوشیدنی و آبمیوه

آبمیوه و نوشیدنی‌های غیرالکلی.

🌾

غلات و محصولات آردی

پاستا، ماکارونی، نودل و فرآورده‌های غلات.

🥩

گوشت و فرآورده‌های حیوانی

گوشت فرآوری‌شده، تخم‌مرغ، عسل و محصولات دام و طیور.

🫒

روغن و محصولات کشاورزی فرآوری‌شده

روغن نباتی، محصولات فرآوری‌شده و نهاده‌های غذایی.

Market Intelligence؛ ۲۰ قلم منتخب محصولات غذایی

این جدول نسبت به یک ماتریس ساده، اطلاعات تصمیم‌گیری بیشتری ارائه می‌کند. «داده تجارت عراق» در ردیف‌هایی که صراحتاً با سال مشخص شده، مربوط به واردات کل عراق است؛ «جایگاه ایران» نیز صادرات یا واردات ثبت‌شده ایران و عراق در همان کد کالایی است. بنابراین این ارقام نباید به‌عنوان سهم مستقیم ایران از بازار اقلیم کردستان تلقی شوند.

محصول / گروه کالا وضعیت تقاضا داده تجارت عراق جایگاه ایران رقبای اصلی ارزیابی فرصت
رب گوجه‌فرنگی و گوجه فرآوری‌شده
HS 200290
بسیار بالا واردات عراق در ۲۰۲۳: 173.47M$ / 105.79 هزار تن ایران: 25.15M$ / 15.34 هزار تن در ۲۰۲۳ چین، Other Asia، ترکیه بسیار مناسب
شکلات و فرآورده‌های کاکائویی
HS 1806
بالا واردات عراق: 280M$+ در داده صفحه حاضر حضور ایران محدودتر از ترکیه ترکیه، اتحادیه اروپا، اردن، ایتالیا مناسب؛ رقابت شدید
شیرینی و آبنبات
HS 170490
بالا عراق در ۲۰۲۳: 13.96M$ / 2.76 هزار تن ایران: 6.99M$ / 1.38 هزار تن کویت، اردن بسیار مناسب
سیب تازه
HS 080810
بسیار بالا داده واردات عراق از ایران ایران به عراق در ۲۰۲۳: 59.61M$ / 48.38 هزار تن ترکیه، اوکراین، لبنان بسیار مناسب
خرما
بالا بازار وارداتی و مصرفی عراق صادرات ایران به عراق: 8.72M$ در ۲۰۲۱ امارات، اردن مناسب
گوجه‌فرنگی تازه
HS 0702
بالا ترکیه به عراق: 13.11M$ در ۲۰۲۳ ایران در برخی دوره‌ها تأمین‌کننده مهم ترکیه، مصر، اردن فصلی
گل‌کلم و بروکلی تازه
متوسط / بالا تجارت منطقه‌ای صادرات ایران: 2.83M$ / 15.26 هزار تن در ۲۰۲۱ ترکیه مناسب
نخودفرنگی تازه
متوسط بازار محدودتر و فصلی صادرات ایران: 217.7K$ / 441 تن در ۲۰۲۲ اوکراین و تأمین‌کنندگان منطقه‌ای محدود
بستنی
HS 210500
بالا بازار عراق؛ داده تاریخی ایران در ۲۰۲۱: 33.73M$ / 22.96 هزار تن ترکیه بسیار مناسب
کنسانتره و پروتئین‌های غذایی
متوسط / بالا بازار تخصصی صادرات ایران: 2.89M$ / 3.01 هزار تن در ۲۰۲۲ EU، آمریکا، امارات تخصصی
بیسکویت، کیک و محصولات نانوایی
بالا بازار وارداتی قابل توجه حضور ایران وجود دارد؛ داده تفصیلی محدود ترکیه، اتحادیه اروپا، اردن مناسب
پاستا، ماکارونی و نودل
بالا بازار مصرفی و وارداتی مزیت تولیدی و لجستیکی ایران ترکیه، ایتالیا، چین مناسب
آبمیوه و نوشیدنی‌های میوه‌ای
بالا بازار وارداتی مستمر مزیت جغرافیایی ایران ترکیه، امارات، اردن مناسب
نوشیدنی‌های غیرالکلی
بسیار بالا بازار بزرگ مصرفی حضور ایران در بازار ترکیه، امارات، کشورهای GCC رقابتی
پنیر و فرآورده‌های پنیر
Dairy
بالا بازار وارداتی مهم ایران در بازار لبنیات عراق حضور دارد ترکیه، امارات، کشورهای GCC مناسب
شیر و خامه تغلیظ‌شده یا پودری
بالا وابستگی قابل توجه به واردات ایران مزیت منطقه‌ای دارد ترکیه، اتحادیه اروپا مناسب
ماست و سایر فرآورده‌های لبنی
بالا تقاضای مستمر حضور برندهای ایرانی ترکیه و تولیدکنندگان KRI رقابتی
روغن‌های نباتی
بسیار بالا بازار مصرف حجیم رقابت شدید قیمتی ترکیه، امارات و آسیا فقط با مزیت قیمت
میوه و سبزیجات فرآوری‌شده
متوسط / بالا واردات متنوع ظرفیت صادراتی ایران بالا ترکیه، چین و آسیا مناسب
محصولات غذایی آماده و ترکیبی
متوسط / بالا بازار رو به توسعه امکان عرضه محصولات متنوع ایرانی ترکیه، اتحادیه اروپا، امارات فرصت توسعه
نکته درباره سال داده‌ها: ردیف‌هایی که سال ۲۰۲۱، ۲۰۲۲ یا ۲۰۲۳ دارند عمداً با همان سال در جدول باقی مانده‌اند و به‌عنوان داده جدید ۲۰۲۵ یا ۲۰۲۶ ارائه نشده‌اند. در مقابل، داده کل واردات اقلیم در کارت‌های بالای صفحه مربوط به سال ۲۰۲۵ است.

چند شاخص قابل توجه از تجارت غذا

HS 200290
محصولات فرآوری‌شده گوجه
$173.47M
واردات عراق در ۲۰۲۳
HS 170490
شیرینی و آبنبات
$13.96M
واردات عراق در ۲۰۲۳
HS 080810
سیب تازه از ایران
$59.61M
صادرات ایران به عراق در ۲۰۲۳
HS 210500
بستنی
90%*
سهم تقریبی ایران از ارزش واردات عراق در ۲۰۲۳
* توجه: سهم تقریبی ۹۰٪ مربوط به داده تجارت عراق در سال ۲۰۲۳ و ردیف HS 210500 است و به معنی سهم ۹۰٪ ایران از بازار مستقیم اقلیم کردستان نیست.

ماتریس اولویت صادرات محصولات غذایی

این ماتریس برای تصمیم‌گیری سریع طراحی شده است. امتیازها تحلیل اولیه بازار هستند و سهم رسمی کشورها از بازار اقلیم محسوب نمی‌شوند. هرچه امتیاز بالاتر باشد، بررسی بازار برای تولیدکننده ایرانی در اولویت بالاتری قرار می‌گیرد.

گروه کالا اندازه بازار رقابت تولید داخلی جذابیت صادرات امتیاز
اندازه بازار
شدت رقابت
تولید داخلی
جذابیت صادرات

جزئیات فرصت صادراتی

ساختار رقابت در بازار

🇹🇷 ترکیه

مهم‌ترین رقیب منطقه‌ای ایران از نظر حضور تجاری، شبکه توزیع، برند، تنوع محصولات بسته‌بندی‌شده و دسترسی زمینی به بازار اقلیم.

🇮🇷 ایران

مزیت ایران در نزدیکی جغرافیایی، تنوع تولید، سابقه صادرات مواد غذایی، امکان تأمین مستمر و هزینه حمل زمینی است.

🇨🇳 چین

رقیب مهم در کالاهای استاندارد، فرآوری‌شده و محصولاتی که حساسیت قیمت در آنها بالاست.

🇮🇶 تولیدکنندگان KRI

مزیت در شناخت مصرف‌کننده، دسترسی به شبکه توزیع محلی و حمایت از تولید داخلی؛ به‌ویژه در بخش‌هایی مانند لبنیات، مرغ و برخی محصولات کشاورزی.

مزیت‌های صادرات محصولات غذایی از ایران

نزدیکی جغرافیایی
امکان تأمین سریع‌تر و کاهش فاصله حمل.
🚚
حمل زمینی
مناسب برای کالاهای تازه، حجیم و زنجیره سرد.
🍎
تنوع تولید
دسترسی به طیف گسترده‌ای از تولیدکنندگان ایرانی.
📦
تأمین عمده
امکان سفارش‌های عمده و تأمین مستمر.
🔎
توسعه بازار
شناسایی واردکنندگان، توزیع‌کنندگان و خریداران.

ره‌نیکا در بازار صنایع غذایی چه کاری انجام می‌دهد؟

ره‌نیکا بازار صنایع غذایی اقلیم کردستان را بر اساس گروه کالایی، نیاز بازار، سطح رقابت، ظرفیت تولید داخلی و شرایط توزیع بررسی می‌کند. ما تولیدکنندگان ایرانی دارای ظرفیت صادراتی را شناسایی می‌کنیم، محصولات آنها را برای بازار هدف ارزیابی می‌کنیم و ارتباط با واردکنندگان، توزیع‌کنندگان، فروشگاه‌های زنجیره‌ای و خریداران عمده را توسعه می‌دهیم. فعالیت ره‌نیکا شامل شناسایی فرصت بازار، معرفی محصول، برقراری ارتباط تجاری، هماهنگی مذاکرات و پیگیری فرآیند همکاری است.

محصول غذایی شما برای بازار اقلیم مناسب است؟

مشخصات محصول، ظرفیت تولید و اطلاعات صادراتی خود را ارسال کنید. ره‌نیکا بازار هدف، شرایط رقابتی و مشتریان بالقوه محصول شما را بررسی می‌کند.

منابع: Kurdistan Regional Government – Board of Investment · Kurdistan Region Statistics Office · UN Comtrade / WITS · گزارش بخش لبنیات عراق با تمرکز بر اقلیم کردستان

یادداشت روش‌شناسی: داده‌های کل واردات اقلیم، داده‌های تجارت عراق و داده‌های صادرات ایران در جدول از نظر جغرافیایی یکسان نیستند. هرجا داده مستقیم اقلیم در دسترس نبوده، سطح داده صراحتاً با عنوان «عراق» یا «ایران به عراق» مشخص شده است. امتیازهای ماتریس نیز ارزیابی تحلیلی اولیه هستند و سهم رسمی بازار محسوب نمی‌شوند.

ره نیکا در شبکه های اجتماعی

ما معتقدیم بزرگ‌ترین ایده‌ها با بررسی نیازهای موجود و برداشتن گام برای تأمین آن‌ها ثبت شده‌اند.